IP68 nedir, villa için neden şart?
Yılbaşı ışığı sezon ortasında çoğunlukla ışığın kendisi yüzünden değil, ek yerleri yüzünden söner. Ek yerini doğru seçmek için önce kutudaki iki rakamın ne dediğini bilmek gerekiyor.
IP kodu ne anlatır?
IP, İngilizce "ingress protection" kelimelerinin kısaltması; Türkçesi dış etkenlere karşı koruma derecesi. Kodun tarifi uluslararası IEC 60529 standardında, Türkiye'deki karşılığı TS EN 60529. Kod iki rakamdan oluşur. İlk rakam katı cisimlere ve toza, ikinci rakam suya karşı korumayı gösterir. Rakam büyüdükçe koruma artar.
IP68'deki 6, ürünün toza tamamen kapalı olduğunu söyler. 8 ise suya karşı en yüksek sınıf: 1 metreyi aşan derinlikte sürekli daldırmaya dayanıklılık. Ama derinliği ve süreyi standart değil üretici belirler. Bu yüzden "IP68" yazısının yanında "2 metre, 72 saat" gibi bir koşul görmek daha güven vericidir.

Villada karşılaşacağınız IP sınıfları
| Kod | Suya karşı ne anlatır | Villada nerede |
|---|---|---|
| IP20 | Koruma yok | Yalnız iç mekan |
| IP44 | Her yönden sıçrayan su | Yağmur almayan veranda, saçak altı trafo kutusunun içi |
| IP65 | Her yönden su jeti | Cephe, korkuluk; ek yeri yerden yüksekte |
| IP67 | 1 metreye kadar, 30 dakika geçici daldırma | Bahçe, ağaç gövdesi |
| IP68 | 1 metreyi aşan sürekli daldırma, üretici koşullarıyla | Ek yerleri, havuz çevresi, kar altı, kıyı |
Tablodaki "villada nerede" sütunu bizim saha tercihimiz, standardın bir hükmü değil. Standart ürünün neye dayandığını söyler; ürünün nereye kurulacağı ise işi yapanın kararıdır.
Zincir en zayıf halkası kadar sağlamdır
Bir ışık hattı birkaç parçadan oluşur: LED dizisi, uzatma kablosu, ek yerleri, trafo ya da adaptör, zamanlayıcı ve fiş. Dizinin kendisi IP68 olsa bile hattın koruması en zayıf parçası kadardır. Sahada gördüğümüz arızaların büyük kısmı dizinin ortasında değil, iki parçanın birleştiği yerde çıkıyor.
Bu yüzden üç kural uyguluyoruz. Birincisi, ek yerlerinde yalnız IP68 bağlantı. İkincisi, IP68 olmayan her parça, yani trafo, zamanlayıcı ve fiş, kapaklı dış mekan kutusunun içinde. Üçüncüsü, o kutu yerden en az 30 santim yukarıda ve yağmur almayan bir duvara bağlı. Toprağa değen hiçbir bağlantı bırakmıyoruz.


Villa bahçesinde IP68 neden fark yaratıyor?
Kar
Çekmeköy, Zekeriyaköy ve Şile gibi bölgelerde kar günlerce kalıyor. Karın altında kalan bir ek yeri, kar eridiğinde fiilen suyun içinde duruyor. IP44 ya da IP65 bir bağlantı bu durumda su alabiliyor.
Sulama
Villa bahçelerinin çoğunda otomatik sulama var. Sulama başlığı her gün aynı ek yerine su püskürtebiliyor. Keşifte başlıkların yerine bakıyoruz, ama bahçıvan başlığı sezon içinde bir iki metre kaydırabiliyor.
Tuz
Boğaz kıyısında, Tuzla'da ve Büyükçekmece sahilinde havadaki tuz, açıkta kalan metal temas noktalarını bir sezonda oksitliyor. IP68 bağlantının kapalı yapısı tuzun içeri girmesini de engelliyor.
Havuz
Havuz çevresinde koruma sınıfı tek başına yetmiyor; gerilim de önemli. Havuz kenarından iki metre içinde yalnız çok düşük gerilimli ürün kullanıyoruz. Mesafe tablosunu giriş, yol ve havuz kenarı sayfasında verdik.
Etikette IP68 yazması yeter mi?
Yetmez. Etiketsiz ya da üreticisi belli olmayan bir üründe IP68 yazısı bir iddiadır, güvence değildir. Bir dış mekan ışık zincirinde bakmanız gerekenler şunlar: CE işareti, üretici adı ve adresi, IP kodu ve mümkünse ışık zincirleri için geçerli standart olan TS EN 60598-2-20'ye uygunluk beyanı.
Bir de kendi basit testimiz var: ek yerini elinizde bükün. Gerçek bir IP68 bağlantı sıkı ve kalındır, bükünce ayrılmaz. İnce, kolay dönen bir kapak IP68 yazsa da sezonu çıkarmıyor.
Kendi başınıza kurmayı düşünüyorsanız kendim mi yapayım rehberine, yalı ve kıyı villaları için yalı ışık süsleme sayfasına bakın. Villanızda hangi noktada ne gerektiğini öğrenmek için keşif isteyin.
IP konusunda akılda kalacaklar
- IP68, IEC 60529'a göre toza tam kapalı ve 1 metreyi aşan derinlikte sürekli daldırmaya dayanıklı demektir; derinlik ve süreyi üretici belirler.
- IP67, 1 metreye kadar derinlikte 30 dakikalık geçici daldırmaya dayanıklılığı ifade eder.
- Bir ışık hattının koruma sınıfı, en zayıf parçasının sınıfı kadardır; arızaların çoğu ek yerlerinde çıkar.
- IP kodu UV dayanımını göstermez; güneş alan cephede ayrıca UV dayanımlı kılıf gerekir.


Kaynaklar
- IEC 60529: Koruma derecesi (IP kodu), Uluslararası Elektroteknik Komisyonu
- Türk Standardları Enstitüsü (TS EN 60529, TS EN 60598-2-20)
Yazan: İsmail Günaydın, Umin Işık Süsleme kurucusu. 2009'dan bu yana, 17 yıldır sahada.
Yayın: · Güncelleme:
IP sınıfı hakkında sorular
- Ürünün kutusunda IP44 yazıyor, bahçede kullanabilir miyim?
- IP44 sıçrayan suya karşı korumalı demek; yağmurun sıçramasını tolere eder ama toprağa değen, su birikintisinde kalan ya da kar altında günlerce duran bir ek yerini korumaz. Saçak altında, yağmur almayan bir verandada iş görebilir. Bahçede, ağaç diplerinde ve havuz çevresinde önermiyoruz.
- IP68 ürün suya atılabilir mi?
- IP68, bir metreden derin suya sürekli daldırmaya dayanıklılığı ifade eder, ama derinlik ve süreyi üretici belirler. Yani her IP68 ürün her derinlikte aynı değildir. Biz IP68 ürünü süsleme için suya daldırmıyoruz; havuzun içine ya da suyun üstüne süsleme ışığı zaten koymuyoruz. IP68'i ek yerlerinin güvencesi olarak kullanıyoruz.
- Işığın kendisi IP68 ama fişi değil, sorun olur mu?
- Olur, çünkü zincirin koruma sınıfı en zayıf halkası kadardır. Işık dizisi IP68 olup fişi ya da trafosu IP44 ise o fiş yağmur alan bir yerde durmamalı. Biz trafoları ve fişleri kapaklı dış mekan kutusuna alıyor, kutuyu yağmur almayan ve yerden yukarıda bir noktaya bağlıyoruz.
- IP sınıfı UV dayanımını da gösterir mi?
- Hayır. IP kodu yalnız toz ve suya karşı korumayı anlatır. Güneş ışığına dayanıklılık ayrı bir özelliktir. Güneş alan cephede kablonun bir iki yıl içinde sertleşip çatlamaması için UV dayanımlı kılıf gerekir. Bizim kullandığımız dış mekan ürünlerinin kılıfı buna göre seçiliyor.
- IP67 ile IP68 arasındaki fark villa için önemli mi?
- Çoğu bahçe ve cephe işinde IP67 de yeterli olurdu. IP68'i tercih etmemizin sebebi ek yerleri: kar altında günlerce kalan, sulama suyunun biriktiği ya da tuzlu havanın sürekli nem bıraktığı noktalarda IP68 bağlantı sezon ortasındaki arızayı belirgin şekilde azaltıyor. Tuzlu kıyı villalarında ve havuz çevresinde fark daha da büyük.
- Bir ürünün gerçekten IP68 olduğunu nasıl anlarım?
- Ürünün üzerinde ya da kutusunda IP kodu, CE işareti ve üretici bilgisi olmalı. Işık zincirleri için ilgili standart TS EN 60598-2-20; ciddi üreticiler uygunluk beyanında bunu yazar. Etiketsiz, üreticisi belli olmayan bir üründe IP68 yazısı tek başına güvence değildir.