Kendim mi yapayım, firmaya mı vereyim?
Bir firmanın sitesinde "kendiniz yapmayın" yazması beklenir. Biz öyle söylemeyeceğiz. Bazı işleri gerçekten kendiniz yapabilirsiniz ve bizi çağırmanıza gerek yok. Sınır çoğu zaman ikinci katın saçağında çiziliyor.
Kendiniz rahatça yapabilecekleriniz
- Tek katlı evde, merdivenin ikinci basamağından yetişilebilen saçak.
- Boyu 3 metreye kadar olan ağaçların gövde sarımı.
- Bahçe çiti, alçak çalılar, kapı çelengi.
- Priz yakın ve dış mekan prizi kaçak akım rölesine bağlıysa, kısa kablo güzergahları.
Bu işlerde asıl mesele ürün. Dış mekan için yapılmış, CE işaretli, IP kodu yazan ve üreticisi belli bir ışık seçin. Işık zincirleri için geçerli Avrupa standardı TS EN 60598-2-20; ciddi üreticiler uygunluk beyanında bunu yazar. IP sınıflarının ne anlama geldiğini IP68 rehberinde anlattık.
Risk nerede başlıyor?
Yükseklik
İkinci katın saçağı yerden 6-7 metre. Oraya tek başına, eğimli bir bahçede, kış akşamı merdivenle çıkmak her yıl kazaya yol açan bir iş. Balkon korkuluğunun üstünden uzanmak ya da sandalyeye çıkmak daha da kötü. Biz iki katı aşan yüksekliklerde platform kullanıyoruz; merdiven ancak zemin düz ve sağlamsa, yanında tutan biri varsa.
Ağaç
Dört metreyi aşan bir ağacın tepesine merdivenle ulaşmak zor ve dallar güvenilir bir tutunma noktası değil. Kış ağacın dalları nemli ve kaygan. Yüksek ağaçlarda ışığın tamamını kendiniz sarmak yerine gövdeyi ve alt dalları sarmak çok daha güvenli bir seçenek.
Elektrik
Uzun kablo güzergahı, çok sayıda ek yeri ve tek prize bağlanan çok hat. Ek yeri toprağa değerse ya da yağmur alırsa sezon ortasında sorun çıkar. Dış mekan prizinin kaçak akım rölesine bağlı olduğundan emin değilseniz, ışıktan önce bir elektrikçiye baktırın. Havuz çevresi ise ayrı bir konu; orada çok düşük gerilim ve mesafe kuralları var.
Söküm
Kurmak kolay, sökmek zor. Ocak'ta soğukta, ışığı dala zarar vermeden çözmek ve bir sonraki yıl için düzgün sarmak kurulumdan uzun sürüyor. Sökülmeyen ışık ağaçla birlikte büyüyüp kabuğa gömülüyor.
Market ışığı ile dış mekan ürünü arasındaki fark
| İç mekan (market) ışığı | Dış mekan ışığı | |
|---|---|---|
| Kablo | İnce, PVC | Kalın, UV ve soğuğa dayanıklı kılıf |
| Ek yeri | Açık ya da IP20-IP44 | IP65-IP68 |
| Fiş ve adaptör | İç mekan tipi | Dış mekan kutusuna uygun |
| Ömür, dışarıda | Çoğu zaman bir sezon | Birçok sezon |
| Uç uca ekleme | Sınırlı | Üreticinin belirttiği uzunluğa kadar |
Maliyet karşılaştırması
Kendiniz yaptığınızda ürünü yine satın alıyorsunuz; dış mekan ürünü iç mekan ürününden pahalı. Tasarruf işçilik ve sökümde oluyor. Tek katlı, düz bahçeli bir evde bu tasarruf gerçek. İki katlı ve ağaçlı bir villada ise platform kirası, fazladan alınan ürün ve iki hafta sonunun emeği hesaba girince fark küçülüyor.
Hesaba katılmayan bir kalem de zaman: kurulum için iki kişiyle bir hafta sonu, söküm için bir hafta sonu daha. Bir de ertesi yıl: kendi sardığınız ışığın hangi hatta ait olduğunu hatırlamak kolay değil. Biz her hattı etiketleyip kutuluyoruz.
Bizim önerimiz
Tek katlı bir evde saçak ve bir iki alçak ağaç yapacaksanız kendiniz yapın; iyi bir dış mekan ürünü alın, fişleri kapaklı bir kutuya koyun, zamanlayıcı kullanın. İkinci kat saçağı, yüksek ağaç ya da havuz çevresi işin içindeyse bizi arayın. Arada bir yol da var: kolay kısımları siz yapın, yüksek kısımları biz yapalım. Keşifte bunu da konuşabiliriz.
Karar vermeden önce dört not
- Işık zincirleri için geçerli standart TS EN 60598-2-20'dir; dış mekan ürününde CE işareti ve IP kodu aranmalıdır.
- İkinci kat saçağı yerden 6-7 metre yüksekliktedir; bu yükseklikte tek başına merdivenle çalışmak ciddi kaza riski taşır.
- İç mekan yılbaşı ışığı dışarıda çoğu zaman bir sezon dayanır; ek yerleri ve ince kablosu yağmur ve güneşe dayanıksızdır.
- Sezon sonunda sökülmeyen ışık, ağaç büyüdükçe kabuğa gömülür.
Hangi pakete girdiğinizi paketler sayfasında, saçak işinin nasıl yapıldığını çatı ve saçak LED sayfasında görebilirsiniz. Karar veremediyseniz fotoğraf gönderin; kendiniz yapabileceğiniz kısmı da söyleriz.
Kaynaklar
Yazan: İsmail Günaydın, Umin Işık Süsleme kurucusu. 2009'dan bu yana, 17 yıldır sahada.
Yayın: · Güncelleme:
Kendin yap hakkında sorular
Kendi aldığım ışığı sizin kurmanızı isteyebilir miyim?
Dış mekan ürünüyse ve bağlantıları sağlamsa kuruyoruz, ama garantimiz yalnız işçiliği kapsıyor, ürünü değil. İç mekan ürünü ya da etiketsiz bir ürün getirilirse dışarı kurmuyoruz. Keşifte ürüne bakıp söylüyoruz; bazen ürünün bir kısmını kurup gerisini bizim ürünümüzle tamamlıyoruz.
Kendim kurarsam sökümde yardım eder misiniz?
Sezon sonunda yalnız söküm için gelebiliyoruz; bu ayrı fiyatlanıyor. Özellikle ikinci kat saçağı ve yüksek ağaçlarda kurmak kolay, sökmek zor olabiliyor. Işık dala sarılı kalıp ağaçla birlikte büyümeye başlamadan sökülmesi gerekiyor. Ocak'ta yardıma ihtiyaç olursa arayın.
Balkondan uzanarak saçağa ışık takmak güvenli mi?
Değil. Balkon korkuluğunun üstünden uzanmak ya da sandalyeye çıkıp saçağa yetişmeye çalışmak her yıl ciddi kazalara yol açıyor. İkinci katın saçağına balkondan erişilemiyorsa ya uygun bir merdiven ve yanınızda tutan biri, ya da bu işi yapanlara bırakmak gerekiyor.
Market ışığını dışarıda bir sezon kullanırsam ne olur?
Çoğu zaman ilk sezonu çıkarır, ikinci yıl bir kısmı yanmaz. İç mekan ürünlerinin kablosu ince, ek yerleri açık ve güneşe dayanıksız. Asıl risk yağmurlu bir gecede fişin su alıp kaçak akım rölesini attırması; röle yoksa daha ciddi bir risk. Dış mekanda yalnız dış mekan için yapılmış ürün kullanın.
Kendim yaparsam ne kadar tasarruf ederim?
Ürün fiyatını yine ödersiniz; tasarruf işçilik ve söküm kısmında olur. Tek katlı bir evde bu fark hissedilir, iki katlı ve ağaçlı bir villada işin zorluğu tasarrufu hızla eritir. Zamanınızı da hesaba katın: iki kişiyle bir hafta sonu, sökümde bir hafta sonu daha.